Inspiratiebron: abstracte kunst

Kijken als organisatie

Mensen hebben de neiging om de onderdelen van een complex of onduidelijk beeld automatisch te groeperen en te organiseren tot een herkenbaar geheel. Zo zitten we in elkaar, aldus de Gestaltpsychologie, een theorie uit begin 20e eeuw.

Kijken is volgens deze theorie dus geen passieve registratie, maar een actief proces waarin we steeds samenhangende vormen willen creëren. We nemen dus geen afzonderlijke lijnen, kleuren of vlakken waar, maar gehelen waarin betekenis ontstaat door onderlinge relaties.

In het dagelijks leven zorgt deze manier van kijken voor herkenning, rust en stabiliteit: je weet wat je ziet en je ziet wat je weet. Dat betekent wel dat je dingen die je niet kent, misschien ook niet opmerkt. Of dat je een gevoel van irritatie ervaart als je dingen ziet die je niet snapt.

Denk aan abstracte kunst, die roept soms ook irritatie op. Dat komt misschien omdat we vormen, kleuren en lijnen zien, die niet eenduidig naar herkenbare dingen in de wereld verwijzen. Het beeld biedt geen vast houvast en vraagt je om steeds opnieuw te kijken en te bepalen wat zich aandient, zonder dat één lezing de overhand krijgt. Met andere woorden: er is geen vaste objectreferentie.

Dat kan best storend zijn, maar ook best leuk. Het stelt je voor een keuze: laat je het ongedefinieerd, of besluit je voor jezelf waarnaar het beeld verwijst? Bijvoorbeeld naar iets wat er voor jou het meest op lijkt? Beide zou je kunnen doen met de vormen en kleuren die op deze wenskaarten zijn afgedrukt.